UOKiK nałożył ponad 1,5 mln zł na Duka International za dark patterns
  • 0
  • 2
19.01.2024

UOKiK nałożył ponad 1,5 mln zł na Duka International za dark patterns

Sklep online duka.com automatycznie dodawał do koszyka kupującego niezamówione produkty. To niezgodna z prawem praktyka dark patterns. Decyzja UOKiK dotyczy także zrekompensowania strat konsumentom.

W czerwcu UOKiK postawił sieci sklepów Duka zarzut dodawania klientom kupującym online do koszyków zakupowych dodatkowych towarów.

Zakwestionowana praktyka trwała prawie cały 2022 r. – od 4 stycznia do 27 grudnia

Osobom robiącym zakupy w sklepie internetowym duka.com/pl do zamówienia, bez uprzedniej wyraźnej zgody, dodawane były „promocyjne” produkty. W zależności od okresu objętego promocją do koszyka pełnego wybranych przez kupującego towarów automatycznie trafiała parasolka lub filiżanka. Aby uniknąć zakupu niechcianego towaru, konsument musiał go usunąć. W sytuacji pełnego koszyka mogło to zostać przez niego pominięte.

Dodanie do koszyka promocyjnego produktu powinno zależeć tylko i wyłącznie od woli i decyzji konsumenta

Nie od przedsiębiorcy, który uważa, że konsument może sam usunąć z koszyka niechciany produkt. Jeśli kupujący nie zauważył dodatków, dokonując płatności, parasolka lub filiżanka stawały się jego własnością. Zwrot niechcianego zakupu oznaczał dla klientów sieci Duka konieczność poświęcenia czasu oraz poniesienie kosztów nadania przesyłki.

– Strona powinna być tak stworzona, by konsument mógł się po niej poruszać intuicyjnie i bezpiecznie. Projektowanie strony internetowej w sposób, który wymusza na konsumencie aktywne działanie, by w jego koszyku zakupowym nie znalazły się produkty, których on nie wybrał, jest działaniem nielojalnym. Utrudnia konsumentowi dokonywanie zakupów online. Przedsiębiorca oferujący produkt w promocji może sugerować konsumentowi dodanie go do koszyka. Nie może jednak sam podejmować za konsumenta tej decyzji – podkreśla Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

UOKiK uznał, że konsumenci mogli nie zauważyć dodatkowego artykułu podczas składania zamówienia i dokonać zakupu, którego nie planowali

Za stosowanie przez Duka International praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył karę w wysokości 1 578 061 zł. Na jej wysokość miało wpływ zaprzestanie stosowania przez spółkę niedozwolonej praktyki.

Ponadto w wydanej decyzji UOKiK nakazał spółce zrekompensowanie strat konsumentom. Ma zwrócić pieniądze za automatycznie dodawane towary wszystkim konsumentom, którzy w okresie od 4 stycznia do 27 grudnia 2022 r. złożyli zamówienia w sklepie internetowym duka.com/pl i zapłacili za niezamawiane dodatki. Odpowiednio w wysokości:

  • 24,99 zł tym, którzy nie zdecydowali się na ich zwrot,
  • 14,50 zł pozostałym, którzy odesłali towary na swój koszt.

Ci pierwsi dodatkowo mogą zatrzymać dodane produkty.

Informacja o decyzji prezesa Urzędu ma trafić e-mailowo oraz SMS-ami do poszkodowanych klientów. Powinna pojawić się również na stronie internetowej oraz na profilach spółki w mediach społecznościowych. Wydana decyzja nie jest prawomocna, przysługuje od niej odwołanie do sądu.

Praktyka stosowana przez firmę Duka to przykład tzw. dark patterns. Jest to wykorzystywanie w nieuczciwy sposób wiedzy na temat zachowań konsumentów w internecie do wpływania na ich decyzje zakupowe. Ten konkretny rodzaj mechanizmu to „sneak into basket”, czyli ukryte dodawanie do koszyka. Ma na celu zwiększenie sprzedaży poprzez wykorzystanie nieuwagi użytkownika.

Inne dark patterns to m.in.:

  • Dodawanie do koszyka produktu np. powiązanego tematycznie, w promocyjnej cenie albo usługi ubezpieczenia.
  • Dodatkowe, niezapowiedziane opłaty pojawiające się na ostatnim etapie składania zamówienia, tzw. drip pricing.
  • Zwodnicze interfejsy – np. udostępnienie przycisku do złożenia zamówienia przed zapoznaniem się konsumenta ze wszystkimi opłatami.
  • Fałszywe liczniki czasu – wywieranie sztucznej presji.
  • Niekończące się promocje – sugerowanie ograniczonego czasu trwania atrakcyjnych promocji cenowych, podczas gdy obowiązują one nieustannie.
  • Ukrywanie istotnych informacji o produkcie, usłudze lub zasadach transakcji.

Niezależnie od posiadanej wiedzy i umiejętności konsumenci w sektorze e-commerce znajdują się w położeniu nierównowagi względem przedsiębiorcy. Widzimy to coraz częściej, prowadząc postępowania. Ta „cyfrowa asymetria” dotyczy nie tylko informacji, ale i posiadanych instrumentów umożliwiających wpływ na przebieg transakcji. Konsumenci rozumiejący zasady dokonywania zakupów online nie mają podstaw, by uważać, że produkty dodają się do koszyka w sposób automatyczny – wyjaśnia Chróstny.

  • 2
Duka z karą od UOKiK

Duka z karą od UOKiK

Duka z zarzutami UOKiK

Zarzuty UOKiK wobec sklepu Duka

18 stycznia 2024