Świat Młodych – portret pokolenia na fali zmian

„Świat Młodych 7” pokazał obraz pokolenia:

• pragmatycznego do bólu,
• świadomego zagrożeń cyfrowego świata,
• co najbardziej zaskakujące – głęboko podzielonego ze względu na płeć.

To podróż przez ich świat, pełen nieoczywistych wniosków, paradoksów i kulturowych ciekawostek, które redefiniują nasze rozumienie młodości.

Kim są Zetki? Tożsamość budowana na zapożyczonej nostalgii

Spośród wielu funkcjonujących określeń – takich jak Zoomersi, generacja C (od Connect, Communicate, Change) czy pejoratywne „pokolenie zombie” – to właśnie nazwa „Zetki” przyjęła się najszerzej. Niesie ona ze sobą sympatyczny, lekki i energetyczny ładunek, oddając w pewnym stopniu charakter tej grupy. Badacze z IQS starają się jednak unikać szufladkowania. Podkreślają, że żadna pojedyncza etykieta nie jest w stanie w pełni opisać tego kalejdoskopowego pokolenia.

Jedną z najbardziej intrygujących cech kulturowych Zetek jest zjawisko „zapożyczonej nostalgii”. To fascynacja i czerpanie pełnymi garściami z estetyki przeszłości, której młodzi sami nie doświadczyli – głównie z lat 80. i 90. Nie jest to tęsknota za własnym dzieciństwem, lecz rodzaj kulturowego recyklingu, zabawy konwencją i szukania inspiracji. Co ciekawe, o swoich analogowych fascynacjach, choćby takich jak kasety magnetofonowe, rozmawiają w na wskroś cyfrowy sposób – w social mediach. Ten paradoks doskonale ilustruje, jak głęboko technologia jest zintegrowana z ich tożsamością, nawet gdy eksplorują świat sprzed ery internetu.

Największe odkrycie badania „Świat Młodych 7”: Dwa światy, jedna generacja – pogłębiająca się przepaść między płciami

Najbardziej odkrywczy i nieoczywisty wniosek z siódmej edycji badania brzmi: głównym czynnikiem różnicującym pokolenie Z nie jest wiek czy wyznawane wartości, ale płeć. Wbrew przewidywaniom o ujednolicaniu się postaw widoczny jest proces pogłębiania się różnic. W jego efekcie tworzą się dwa odrębne, coraz bardziej oddalające się od siebie światy – świat młodych kobiet i świat młodych mężczyzn. Różnice te są tak znaczące, że sięgają kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu punktów procentowych w różnych obszarach.

• Świat młodych kobiet opiera się na wartościach takich jak samoakceptacja i relacje. Jednocześnie kobiety zmagają się z ogromną presją, niższą odpornością psychiczną i niepokojem o przyszłość – martwią się kwestiami ekologicznymi, sytuacją w kraju i kryzysem mieszkaniowym. Ich poglądy stają się wyraźnie liberalne, co przekłada się na dążenie do związków opartych na partnerstwie.
• Świat młodych mężczyzn charakteryzuje pewność siebie, luz i przebojowość. Wśród męskich wartości w tym pokoleniu prym wiodą: przyjemność, pasje, pieniądze i… patriotyzm. Młodzi mężczyźni mniej martwią się o jutro, skupiając się na „tu i teraz”. W ich postawach widać wyraźny zwrot w kierunku konserwatyzmu i tradycyjnego podziału ról, gdzie mężczyzna zarabia na dom, a kobieta jest jego opiekunką.

Ta rosnąca rozbieżność generuje potężne napięcia i prowadzi do zjawiska, które badacze nazywają „usinglowieniem”. Ponad połowa młodych ludzi w Polsce żyje jako single, a spora część z nich nie jest pewna, czy w ogóle uda im się stworzyć trwały związek.

Zapisz się, aby otrzymać link do podcastu i usłyszeć, co naprawdę myślą i cenią Zetki: https://swiatmlodych.grupaiqs.pl/podcast

Wartości i relacje w czasach niepewności: Postawa „bardziej JA” i siła przyjaźni

W odpowiedzi na otaczającą niepewność Zetki przyjmują postawę „bardziej JA”. Nie jest to forma egoizmu, lecz mechanizm obronny polegający na skupieniu się na własnych uczuciach i potrzebach, bez poddawania się presji społecznej. W relacjach młodzi szukają luzu i braku oczekiwań, dlatego – co jest kolejnym nieoczywistym wnioskiem – przyjaźń staje się dla nich cenniejsza od miłości. Daje ona poczucie bliskości, ale bez presji związanej z przyszłością i ryzyka rozczarowania, które niesie ze sobą miłość.

Ciekawym symbolem tego podejścia jest zjawisko talking stage – to randkowanie i spędzanie ze sobą czasu, które może trwać miesiącami, a nawet latami, bez oficjalnego nazywania relacji związkiem. Pokazuje to, że trwałość przestała być kluczową wartością. Dla marek płynie z tego ważny wniosek: powinny umawiać się z młodymi „bardziej na randki niż na związki”, ponieważ ich lojalność jest wybiórcza i czasowa.

Koniec mitu pracy z pasji: Pieniądze, pragmatyzm i sprytne zarabianie

Pokolenie Z jest zaskakująco pragmatyczne i twardo stąpa po ziemi, co odróżnia je od często idealistycznych Millenialsów. W hierarchii wartości Zetek nastąpiła fundamentalna zmiana: znaczenie pieniędzy gigantycznie wzrosło – stały się one wartością samą w sobie, ponieważ dają stabilność i wolność. Mit pracy jako pasji, ujęty w haśle „Rób to, co kochasz, a nie przepracujesz ani jednego dnia”, postrzegany jest w tym pokoleniu jako utopijny i naiwny.

W podejściu pokolenia Z do pracy liczy się konkret:

• Priorytetem stała się wysoka płaca. Jej znaczenie wzrosło do najwyższego poziomu od 2017 roku, nawet kosztem rozwoju czy hobby.
• Ważne są także: dobra atmosfera, swoboda oraz komfort psychiczny i finansowy. Pozwalają one bowiem zachować energię na życie po pracy.
• Zetki są niezwykle przedsiębiorcze – aktywnie szukają sposobów na pomnażanie pieniędzy poprzez handel na platformach Vinted i OLX czy zainteresowanie kryptowalutami. Chcą kupować i zarabiać „sprytniej”.
• Przedstawiciele tej generacji nauczyli się też oszczędzać, ale nie dla samego oszczędzania, lecz by „odłożyć wydawanie” na konkretny, odroczony w czasie cel, taki jak wakacje czy samochód.

Cyfrowi tubylcy na detoksie: Technologia pod świadomą kontrolą

Zetki dorastały w świecie cyfrowym, ale wbrew stereotypowi „zombie” są bardzo świadome jego zagrożeń. Młodzi ludzie widzą, że technologia ich uzależnia, marnuje ich czas, a czasem nawet sprawia, że czują się smutni i przebodźcowani. Dlatego aż 62% z nich świadomie stara się kontrolować czas spędzany w social mediach. Dążą do tzw. higieny technologii – równowagi i świadomego korzystania z narzędzi cyfrowych bez poczucia straty i dyskomfortu emocjonalnego.

Widać to również w zmianie sposobu spędzania wolnego czasu. Aktywności online, choć wciąż obecne, w porównaniu do poprzednich edycji badania odnotowały spadek na rzecz spotkań z przyjaciółmi, gier planszowych czy wspólnego gotowania. Jeśli chodzi o sztuczną inteligencję, większość Zetek już z niej korzysta (tylko 17% się z nią nie zetknęło) i na razie widzi w niej więcej korzyści (do nauki, pracy, zabawy) niż realnych zagrożeń dla rynku pracy.

Impreza to relacje, nie reset: Nowe oblicze czasu wolnego i alkoholu

W obliczu codziennych napięć i niepewności impreza zmieniła swoją fundamentalną funkcję. Nie jest już przestrzenią do „wyszalenia się”, ale miejscem do zacieśniania relacji i spokojnego odpoczynku. Królują domówki, pikniki, spotkania w ogrodzie i luźne wyjścia na miasto, gdzie kluczowy jest bezpieczny, swobodny klimat i możliwość rozmowy. Kluby, kojarzone z presją i byciem na pokaz, tracą na popularności.

Zmienił się też stosunek Zetek do alkoholu:

• Dla większości (56%) dobra impreza nie potrzebuje alkoholu.
• Ważniejszy od procentów staje się smak napoju, stąd rosnąca popularność piw smakowych i bezalkoholowych.
• Picie staje się bardziej świadome, a alkohol jest raczej dodatkiem niż celem spotkania.
• Pojawiła się również nowa, bardzo współczesna motywacja do abstynencji: obawa przed nagraniem w kompromitującej sytuacji i opublikowaniem w social mediach.

Marketing w epoce post-prawdy: Jak rozmawiać z pokoleniem wyczulonym na ściemę

Generacja Z to niezwykle świadomy konsument, który doskonale rozumie zasady gry marketingowej. Zetki nie wierzą w puste manifesty i deklarowane wartości bez pokrycia. Są wyczulone na ściemę i wszelkiego rodzaju „washingi”. Marka, aby do nich dotrzeć, musi wybrać jedną z dwóch dróg:

1. Być autentyczna – poprzez realne, wiarygodne działania (np. w obszarze ESG) lub przez prawdziwą historię założyciela.
2. Bawić się konwencją – wykorzystując pastisz, humor i wspomnianą „zapożyczoną nostalgię” z przymrużeniem oka.

Świetnymi przykładami marek, które to rozumieją, są:

• Rocket Jobs podśmiewający się z korporacyjnego stylu pracy,
• tradycyjny Kotlin, który bawi się internetowymi trendami,
• kultowa dla tego pokolenia Żabka, łącząca praktyczność z lekkim, żartobliwym językiem komunikacji.

Polityka i spojrzenie w przyszłość: W poszukiwaniu obietnicy stabilności

W polityce Zetki zagłosują na tego, kto zaoferuje im konkretne rozwiązania i obieca pomoc w realizacji marzeń w niepewnym świecie. Ich głównymi zmartwieniami są bezpieczeństwo i kwestie mieszkaniowe, które postrzegają bardziej jako marzenie niż realny cel. Ta potrzeba stabilizacji sprawia, że młodzi są podatni na obietnice poprawy bytu, nawet jeśli oznacza to głosowanie wbrew innym wartościom. Widoczny jest zwrot w kierunku konserwatyzmu, zwłaszcza wśród mężczyzn. Co ciekawe, nawet młode kobiety, mimo często liberalnych poglądów (np. w kwestii aborcji), potrafią zagłosować na partie konserwatywne, jeśli te składają obietnice poprawy ich sytuacji życiowej. Na decyzje polityczne tego pokolenia silnie wpływa więc wielka niepewność o przyszłość.

Pragmatycy w poszukiwaniu bezpiecznego jutra

Obraz generacji Z, jaki wyłania się z badania „Świat Młodych 7”, jest daleki od uproszczeń i stereotypów. To pokolenie twardo stąpających po ziemi pragmatyków, którzy w świecie pełnym niepewności szukają przede wszystkim stabilności finansowej i emocjonalnej. To generacja głębokich, pogłębiających się podziałów na tle płciowym, która na nowo definiuje pojęcia miłości, przyjaźni i pracy. Choć Zetki są zanurzone w technologii, potrafią świadomie zarządzać swoją „cyfrową dietą”, dążąc do równowagi. Ich decyzje – od zakupowych po polityczne – podyktowane są fundamentalną potrzebą bezpieczeństwa i obietnicą lepszego, bardziej przewidywalnego jutra. Zrozumienie ich złożoności, paradoksów i wewnętrznych napięć jest kluczem nie tylko do skutecznej komunikacji, ale także do odczytania kierunku, w którym jako społeczeństwo będziemy zmierzać.